Người sống ở Quảng Trị đều quen cảnh này: mấy ngày trời nồm, sàn nhà nhớp nháp, tường rịn nước, lau mãi không khô. Nhiều người nghĩ mùa mưa bão mới là lúc hại nhà. Thật ra bão thổi qua rồi thôi, còn cái làm hỏng đồ đạc từ từ, năm này qua năm khác, lại là những ngày nồm lặng lẽ đó.
Ẩm không tấn công từ ngoài vào, nó ngưng tụ từ trong khe
Khi không khí ẩm gần như bão hòa gặp bề mặt mát hơn — mặt sau tủ áp vào tường, đáy tủ sát nền gạch — hơi nước trong không khí ngưng lại thành giọt li ti ngay tại đó. Cái mặt tủ bạn nhìn thấy thì khô, nhưng cái lưng tủ và chân tủ khuất phía trong thì ẩm ướt âm ỉ suốt mấy ngày. Đây là lý do một chiếc tủ có thể mục ruỗng từ phía sau trong khi mặt trước vẫn còn như mới.
Hiểu được cơ chế này thì cách phòng cũng rõ ra, và nó không nằm ở chuyện "mua đồ xịn hơn":
Đừng cho tủ áp lì vào tường và kịch xuống nền. Một khe hở dù chỉ một hai phân sau lưng tủ và dưới chân tủ đủ để không khí lùa qua, không cho hơi nước đọng lại một chỗ. Tủ kê chân cao vài phân bền hơn hẳn tủ ốp sát sàn, dù nhìn tủ kịch sàn có vẻ "kín đáo sạch sẽ" hơn.
Cạnh phải được dán kín cả những cạnh khuất. Như đã nói, ẩm tìm đúng chỗ lõi gỗ hở ra để chui vào. Cái cạnh phía trong, phía dưới, phía sau — chỗ khách không nhìn tới — lại chính là chỗ ẩm tấn công đầu tiên. Thợ làm kỹ là thợ dán kín cả những cạnh chẳng ai soi.
Phụ kiện kim loại phải là loại không gỉ. Bản lề, ray trượt bằng thép rẻ tiền gặp không khí ẩm là chớm gỉ, rồi kẹt, rồi kêu. Chi tiết này nhỏ nhưng là thứ bạn chạm tay vào mỗi ngày, và hỏng nó thì khó chịu hơn nhiều so với một vết xước trên mặt tủ.
| Cách chống ẩm | Vì sao cần |
|---|---|
| Chừa khe hở sau lưng và dưới chân tủ (1-2cm) | Không khí lùa qua, hơi nước không đọng lại một chỗ |
| Dán kín cả cạnh khuất (trong, dưới, sau) | Đây chính là chỗ ẩm tấn công đầu tiên, không phải mặt ngoài |
| Dùng phụ kiện kim loại không gỉ | Thép rẻ tiền gặp ẩm sẽ gỉ, kẹt, kêu — hỏng thứ chạm tay mỗi ngày |
Cái lưng tủ không ai nhìn, cho đến ngày phải nhìn
Một gia đình ở Đông Hà từng kể lại: nhà họ không hề dột, không hề bị nước tạt vào, vậy mà sau đúng một mùa nồm đầu tiên, kéo chiếc tủ áo ra khỏi tường để quét dọn thì phát hiện cả mảng lưng tủ đã mốc đen, meo lún phún như rêu. Mặt trước tủ, thứ họ nhìn thấy mỗi ngày, vẫn sáng bóng như mới mua. Cái mốc đó đã âm thầm phát triển suốt nhiều tháng ở phần họ không bao giờ ngó tới, chỉ vì tủ được kê sát tường theo đúng ý muốn "cho gọn, cho kín". Sau lần đó, họ yêu cầu thợ chừa lại khe hở phía sau và kê chân tủ cao thêm khi làm phòng ngủ còn lại — và mùa nồm năm sau, mảng tường ấy không còn xuất hiện vệt mốc nào nữa.
Cuối cùng, có một sự thật ít người nói: cùng một tấm ván, cùng một bộ phụ kiện, thợ này làm bền mười năm, thợ kia hai năm đã lung lay. Phần lớn tuổi thọ của đồ gỗ nằm ở tay người ráp nó, ở chỗ họ có chịu bịt kín từng cái khe, chừa từng cái khe thở hay không — chứ không chỉ ở cái tem vật liệu dán bên ngoài.
